Heistgrid
Het boek

Logische puzzels oplossen: zo pak je een whodunit-raster aan

Bijgewerkt 30 oktober 2026

Door het Heistgrid-team, een kleine puzzelstudio · Zo controleren we elke zaak

Lees alle aanwijzingen één keer, zet eerst de verdachten neer die precies vastliggen en vul de rest in met de regel 'één per rij en kolom'. De laatste aanwijzing vertelt je wie het gedaan heeft.

Wat is een logische whodunit-puzzel?

Het is een kleine plattegrond van een plek, verdeeld in vakjes. Er is iets verdwenen of verwisseld, en een paar verdachten waren erbij. Je weet niet wie waar stond. Dat vertellen de aanwijzingen je.

Ken je Murdoku, dan ken je deze familie: een sudoku-achtig bord waarop je verdachten op een plaats delict zet, één per rij en kolom. Murdle werkt anders, met een koppeltabel van wie, waar en waarmee. Het verschil staat in Murdle, Murdoku en plaatsingspuzzels uitgelegd.

Je klus bestaat uit twee delen. Eerst zet je met de aanwijzingen elke verdachte op een eigen vakje. Daarna lees je de laatste aanwijzing, die naar het vakje van de dader wijst. Er raakt niemand gewond; iemand heeft alleen wat uit te leggen.

Het lijkt op een sudoku met mensen erin. Er is altijd precies één manier om iedereen neer te zetten, en je hoeft nooit te gokken.

Wat zijn de regels?

Het zijn er maar drie, en elke zaak gebruikt ze.

  • Eén per rij en kolom. Twee verdachten delen nooit een rij en nooit een kolom. Op een 3×3-raster met drie verdachten staat in elke rij en elke kolom precies één persoon.
  • Grijze vakjes zijn bezet. Op een grijs vakje staat een voorwerp, zoals een boekenkast of een kar. Daar kan niemand staan.
  • De bovenste rij is de voorkant. "Vooraan" is de bovenste rij, "achteraan" de onderste. Links en rechts zijn zoals jij naar het raster kijkt.

Met welke aanwijzing begin je?

Lees alle aanwijzingen één keer voordat je iemand neerzet. Begin daarna met de aanwijzingen die precies zeggen waar iemand staat, of die iemand naar een rand duwen: "vooraan", "helemaal links", "in de hoek". Die schrappen het snelst mogelijkheden weg.

Bewaar de aanwijzingen die twee mensen vergelijken ("links van", "naast") voor later. Die zijn veel makkelijker zodra een van die twee al op het bord staat.

Een goede gewoonte: loop na elke zet de aanwijzingen die je oversloeg nog eens langs. Wat je net niets zei, zegt je nu vaak alles.

Hoe ziet zo'n puzzel er in de praktijk uit?

Hier is een kleine oefenzaak die we speciaal voor uitleg schreven: "Het Stilte-bordje". Iemand heeft het bordje "Stilte a.u.b." in de bibliotheek vervangen door een bordje met "Schreeuwen a.u.b.". Er waren drie mensen: Otto de bakker, Mabel de museumgids en Priya de bibliothecaris. Het raster is 3×3 en de bovenste rij is de voorkant. De retourkar staat in het middelste vakje van de rechterkolom: een grijs vakje, dus daar staat niemand.

  1. Priya stond vooraan in de bibliotheek.
  2. Otto stond helemaal links.
  3. Priya stond links van Mabel.

Laatste aanwijzing: de dader stond direct naast de retourkar.

Volg het stap voor stap; elk raster toont het bord na die stap. Groene vakjes kunnen nog.

  1. Stap 1. Aanwijzing 1 zet Priya ergens in de bovenste rij.

  2. Stap 2. Aanwijzing 2 zet Otto in de linkerkolom, maar niet in de bovenste rij, want die is van Priya.

  3. Stap 3. Aanwijzing 3: Priya kan niet in de linkerkolom staan (die is van Otto), dus ze staat boven in het midden, en Mabel staat in de rechterkolom. Rechtsboven kan niet (Priya's rij) en rechts in het midden staat de kar, dus Mabel staat rechtsonder. Dan blijft voor Otto alleen links in het midden over.

  4. Stap 4. Naast de kar (zij aan zij, niet schuin) liggen rechtsboven, het midden en rechtsonder. Alleen Mabel staat op een van die vakjes: Mabel heeft het gedaan.

Zie je wat er gebeurde? Twee randaanwijzingen deden het meeste werk, en "één per rij en kolom" deed de rest. De vergelijkende aanwijzing kwam pas aan bod toen Otto vaststond.

Hoe helpen potloodstreepjes?

Soms brengt een aanwijzing iemand terug tot twee of drie vakjes, maar niet tot één. Gok dan niet. Zet in elk vakje waar die persoon nog kan staan een kleine notitie, en ga verder.

Op papier schrijf je met potlood een kleine voorletter in de hoek van het vakje. In onze app kies je een verdachte en tik je op een van de kleine hoekvakjes in een leeg vakje. Zet je die verdachte echt neer, dan verdwijnen zijn andere notities en zie je meteen welke vakjes er voor de rest overblijven.

Met zulke notities zie je ook sneller dat er in een vakje nog maar één persoon past. Dat is vaak de stap die het hele bord openbreekt.

Welke fouten maak je het makkelijkst?

  1. Schuin meetellen als "naast". "Naast" betekent zij aan zij: erboven, eronder, links of rechts. Een vakje dat alleen met een hoekje raakt, telt niet.
  2. Vergeten dat een rij al bezet is. Staat er iemand in een rij, dan kan niemand anders daar nog staan. Controleer bij elke zet de rij en de kolom.
  3. Gokken in plaats van wegstrepen. Zit je vast? Zoek de verdachte of het vakje met de minste mogelijkheden. Er is altijd een volgende stap die je kunt bewijzen.
  4. De laatste aanwijzing overslaan. Een vol bord is nog niet het antwoord. Pas de laatste aanwijzing vertelt wie het gedaan heeft.
  5. "Links van" lezen als "direct links van". "Priya stond links van Mabel" betekent dat Priya in een kolom verder naar links staat, niet per se in het vakje ernaast.

Waar ga je daarna verder?

Begin met een zaak voor Jonge Speurder om te wennen aan randen en rijen. Gaat dat makkelijk, probeer dan een zaak voor Inspecteur: die zijn meestal 4×4 en draaien om wie naast wat stond. Daarna komen de Hoofdrechercheur-zaken, waarin één getuige liegt, en de Meesterdetective-zaken met kamers en zones.

Alle regels op één pagina? Lees hoe je speelt, of bekijk alle zaken.

Probeer het zelf

50 van deze zaken op papier?

Over het boek

Omslag van Heistgrid: Logische Detectivepuzzels

Het boek: 50 zaken, van Jonge Speurder tot Meesterdetective.

Bestel op Amazon.nl

Meer gidsen